Elektrosproeien als piste naar ultradunne en -gladde membranen
Elektrosproeien als piste naar ultradunne en -gladde membranen
Membraantechnologie boekt mooie successen. Maar alles kan beter. Zo hebben onderzoekers aan de University of Connecticut (VS) een nieuwe methode geïntroduceerd om membranen te maken via 3D-printen. Die zijn uitzonderlijk dun en ook zeer glad zodat ze minder snel vervuilen. En belangrijk: de methode zou vlot opschaalbaar zijn naar commercieel niveau.
Voor waterzuivering en ontzilting worden vaak dunnefilmcomposietmembranen ingezet. De membranen laten water door maar houden veel andere stoffen tegen. Onderzoekers aan de University of Connecticut (VS) beschrijven in het gezaghebbende blad Science een nieuwe methode om er te maken. Het gaat meer bepaald over de omgekeerde osmose-types. In Science staat dit: “De voorbije 30 jaar is weinig aan die membranen veranderd. Doorgaans omvatten ze een ruglaag uit polyester die dienst doet als mechanische drager. Er is een poreuze ondersteunende polysulfontussenlaag en een ultradunne polyamidefilm die dens genoeg is om, bij ontzilting, zoutionen tegen te houden, maar tegelijk poreus genoeg om water relatief vlot te laten passeren.”
De polyamidelaag wordt tot op vandaag meestal gevormd door een reactie tussen twee stoffen. De eerste is een amine: m-fenyleendiamine, kortweg MPD. Dat bevindt zich in een waterige fase. De tweede is een zuurchloride: trimesoylchloride, kortweg TMC. Dat bevindt zich in een organische fase, bijvoorbeeld olie. Omdat die fases niet mengbaar zijn, vindt de reactie alleen plaats aan het grensvlak ertussen. “Uiteindelijk”, stellen de onderzoekers in Science, “groeit de film dan aan tijdens een proces dat zichzelf beëindigt en waar we geen controle over hebben. Hij wordt tussen 100 en 200 nanometer dik en krijgt een ruw ‘bergkam- en vallei’-achtig oppervlak. Het zijn zeer performante membranen maar ze hebben ook enkele nadelen: door hun ruwheid, van typisch meer dan 80 nanometer, vervuilen ze relatief snel. Ook de dikte is moeilijk te regelen.”
3D-printen
De wetenschappers stellen nu een methode voor om de polyamidelaag via 3D-printen te maken. Ze geven toe dat ze niet de eersten zijn, maar stellen dat de voorgaande methodes moeilijk op te schalen waren voor commerciële productie. Bij hun methode zou dat vlotter gaan.
Ze gebruiken een elektrosproeitechniek waarbij vloeistof uit een naald komt in aanwezigheid van een sterk elektrisch veld, zodat de druppeltjes elektrostatisch opladen. Door afstoting overeenkomstig de Wet van Coulomb fragmenteren ze tot zeer kleine druppeltjes. Met die techniek maakten de onderzoekers films van vier nanometer dik en een ruwheid van twee nanometer. Toch scheidde dat membraan, bij ontzilting, nog steeds veel zout af en bleek het robuust bij de (hoge) drukken die worden gebruikt bij omgekeerde osmose. Jeffrey McCutcheon, professor aan UConn: “Bovendien bleek, op de laboschaal waarin we werkten, dat we een 95 % kleiner volume chemicaliën nodig hebben dan bij conventionele polymerisatie. Een opschaling zal allicht het meest milieuvriendelijke membraanproductieproces van de afgelopen 40 jaar opleveren.”
Mc Cutcheon vermoedt ook dat de methode het op termijn mogelijk zal maken membranen te maken met materialen die met de productietechnieken van vandaag geen optie zijn. Hij en zijn collega’s dienden een patentaanvraag in voor de technologie. Ze kijken nu uit naar pistes om die te commercialiseren.
Door Koen Vandepopuliere
Bron Science

