Farys gebruikt slimme apparatuur voor doordachte lekdetectie
Farys gebruikt slimme apparatuur voor doordachte lekdetectie
Het bewustzijn over waterschaarste is de jongste jaren bij particulieren en bedrijven gegroeid, maar leeft al veel langer bij onze waterdistributiebedrijven. Zo is elke liter water die door lekken in de leidingen niet kan worden verkocht, nefast voor het rendement. Verstandig waterbeheer is zeker bij Farys een absolute prioriteit. In de heel gestructureerde aanpak van lekdetectie is een belangrijke rol weggelegd voor de apparatuur van Emmer Service uit Eupen.
“Lekken vormen in Vlaanderen geen onoverkomelijk probleem, wat niet wegneemt dat de situatie altijd voor verbetering vatbaar is”, zegt Koen Bauweraerts, zonemanager lekmanagement bij Farys. “De score inzake lekdetectie wordt gemeten via ILI (Infrastructure Leakage Index), die de verhouding tussen het werkelijke verlies en het onvermijdbare verlies in kaart brengt.”
In elk waternetwerk treden wel eens verliezen op. “Als je een ILI-score behaalt die kleiner is dan 2 (hierbij is het werkelijk verlies dubbel zo groot als het onvermijdbare verlies), ben je eigenlijk al vrij goed bezig. Bedraagt de score minder dan 1,5, moet je al gaan nadenken over wat je nog kan verbeteren. Momenteel behalen we bij Farys een score van 0,99. Dat danken we aan een jarenlang zorgvuldig opgebouwde aanpak.”
DMA’s
Een eerste belangrijke stap in dit verhaal was het bepalen van DMA’s (District Metered Area). “Dat zijn nauwkeurig afgebakende gebieden die elk over één of meer in- en uitgangsmeters beschikken”, vervolgt Bauweraerts. “Aan de hand van die gegevens kunnen we het verbruik permanent monitoren en dit aftoetsen aan het statistische gemiddeld verbruik. Liggen de verbruikscijfers beduidend hoger dan het gemiddelde, heb je naar alle waarschijnlijkheid te maken met een lek.”
Er zijn verschillende soorten lekken. “De zichtbare lekken worden ons doorgaans gesignaleerd door klanten en kunnen snel gelokaliseerd en hersteld worden. Ten tweede zijn er de onzichtbare lekken, die we via monitoring en lekdetectie kunnen gaan opsporen.”
Toch is het zeker niet altijd zo dat een via monitoring gedetecteerd onzichtbaar lek, meteen voor herstelling in aanmerking komt. “Exacte lekdetectie kost geld. Voor elk lek is er een bewustwordingstijd, een zoektijd en een hersteltijd. Elke herstelling gaat gepaard met een bepaalde interventiekost. Onze software laat toe om voor elk lek een voorspelling van de interventiekost te bepalen en in functie daarvan de meest geschikte datum voor de detectie en de herstelling te plannen. De geschikte datum zal afhangen van de grootte van het lek, de plaats van de lekkage en andere parameters in onze software.”
De data over het waterverbruik worden jarenlang bijgehouden. Ze vormen interessante informatie die kan helpen om bepaalde situaties beter te analyseren. Farys hecht veel belang aan de analyse van hun DMA’s, vergelijkingen van nachtdebieten en statistische dagcurves, om zo lekkages in een vroeg stadium te kunnen detecteren. “Enkel lekdetectie als reactie op klachten van inwoners moet gebeuren, maar is niet de strategie die je rendement of je ILI-score drastisch zal verbeteren. Om je net te optimaliseren, zijn systematisch onderzoek en lekdetectie van primordiaal belang.”
Geluidloggers
Bij systematische lekopsporing – “je weet dat er een mogelijke kans op een lek is, maar kent de exacte locatie nog niet” – maakt Farys gebruik van de apparatuur van Emmer Service. In eerste lijn zijn dat de performante Phocus-3 geluidloggers van Primayer.
“Hierbij gaan we binnen een DMA die met een lek te maken heeft, overdag eerst 70 geluidloggers plaatsen”, vervolgt Koen Bauweraerts. “Deze instrumenten laten toe om een zone van pakweg 30 km te beperken tot enkele honderden meters, waarbinnen het lek zich situeert.”
De loggers worden op diverse punten van de leiding geplaatst en gaan ’s nachts – als het aantal omgevingsgeluiden minimaal en de druk in de leiding het hoogst is – tot drie keer toe (met een interval van telkens een uur) een geluid detecteren. “De loggers meten de frequentie en de decibels, vergelijken dit en geven dan via een kleurcode aan of er effectief een constant geluid met dezelfde karakteristieken aanwezig is in de buurt van de logger, wat kan wijzen op een mogelijk lekgeluid”, verduidelijkt Gerrit Bombeeck, vertegenwoordiger van Emmer Service.
“De locaties waar de loggers geplaatst zijn en de kleurcodes die ze hebben aangegeven, zijn via de PrimeWeb-software, ook een product van Primayer, zichtbaar op Google Maps indien gewenst. Op die manier weten de lekzoekers al vrij nauwkeurig welke zones ze specifiek moeten bekijken om de exacte locatie van het effectieve lek te kunnen vinden.”
Farys is een pionier in die aanpak om op regelmatige en vrij grootschalige manier aan systematische lekdetectie te doen. “Deze manier van werken draagt enorm bij tot de optimalisering van het rendement en de ILI van het distributienet”, aldus Koen Bauweraerts.
Correlatietechnieken
Als de geluidsloggers Phocus 3 de detectiezone al gevoelig hebben ingeperkt, kan Farys door het gebruik van correlatietechnieken van de Enigma’s de exacte plaats van het lek zoeken. “De Enigma’s blijken uit verschillende resultaten zeer betrouwbaar en van hoge kwaliteit te zijn. Dit is absoluut noodzakelijk voor een exacte locatiebepaling en het vermijden van onnodig graafwerk. De uitdaging wordt evenwel groter bij kunststof leidingen, omdat deze (lek)geluiden dempen. Hiervoor zet Farys de Enigma hyQ in. Dit procedé werkt met een hydrofoon, een soort microfoon die in het water wordt geplaatst. Op die manier bereikt het lekgeluid met maximale intensiteit de gevoelige sensor, waardoor ook geringere geluiden meetbaar zijn”, legt Gerrit Bombeeck uit.
Data online doorsturen
Primayer, de producent van de hierboven vermelde toestellen, heeft inmiddels de volgende generatie van deze apparatuur (Phocus 3M en Enigma 3M) ontwikkeld. “Dit systeem zal geschikt zijn voor permanente opstellingen van geluidloggers en correlatoren, bijvoorbeeld op moeilijk bereikbare locaties”, verklaart Gerrit Bombeeck. “Deze technologie maakt het mogelijk om de data van de metingen permanent online door te sturen, via GPRS, 3G of 4G.”
Farys ondervond al dat de investeringen in kwalitatief materiaal voor lekdetectie resulteren in een heel snelle ROI (return on investment). “De nauwkeurige opbouw van een goede structuur voor lekdetectie geeft onze lekzoekers de kans om zich voluit op hun sowieso al uitdagende job te concentreren”, zegt Koen Bauweraerts.
Op termijn wil Farys alle via PrimeWeb beschikbare gegevens over lekdetectie integreren in hun GIS (Geografisch Informatie Systeem). “Zo zullen onze medewerkers die ‘on the field’ naar lekken zoeken, de resultaten van die metingen direct in de cloud kunnen zetten, zodat onze deskmedewerkers die data meteen zullen kunnen consulteren”, besluit Koen Bauweraerts.
Door Bart Vancauwenberghe
Foto’s Farys


