25/09/2018

Internet of Water, Vlaanderens wapen tegen toenemende waterrisico’s

Dankzij een duizendtal innovatieve sensoren, Internet of Things en geavanceerde software krijgt Vlaanderen een intelligent, hoogtechnologisch waterbeheersysteem. Het ‘Internet of Water’ moet Vlaanderen beter wapenen tegen wateroverlast, waterschaarste en waterverontreiniging. Onlangs is de eerste sensor ingehuldigd in het bijzijn van de Vlaamse Minister-president Geert Bourgeois.

In kasteelpark De Blankaart, in Diksmuide, bevindt zich een waterreservoir. Daarin bevindt zich sinds 10 juli een sensor die minister-president Geert Bourgeois met een symbolische druk op de knop heeft ingehuldigd. Meteen daarna gingen de aanwezigen naar een zaal daarnaast, waar ze op groot scherm zagen hoe de SensorView-applicatie inzicht bood in de gegevens van de sensor, onder meer door grafieken op basis van de opgemeten data.

De inhuldiging is een belangrijke stap in het jonge project Internet of Water. Daar bundelen een aantal bedrijven en onderzoeksinstellingen de krachten: Vito, De Watergroep, Aquafin, imec en Vlakwa. Met het pilootproject in het IJzerbekken willen de projectpartners nagaan of de meetresultaten voldoende nauwkeurig zijn en of de uitrol over heel Vlaanderen praktisch en financieel haalbaar is.

Overal in Vlaanderen

De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) neemt al regelmatig stalen van water maar doet dat, in tegenstelling tot de nieuwe sensoren, nog handmatig en niet de hele tijd. “We staan er zeker voor open om de nieuwe sensoren te gebruiken. Waarschijnlijk zal je er wel niet alles mee kunnen meten. We zullen de exacte resultaten afwachten,” geven ze daar aan.

Bastiaan Notebaert, projectcoördinator Vlakwa: “De sensor die net is voorgesteld, focust vooral op pH, geleidbaarheid en temperatuur. Samen met imec wordt hij verder doorontwikkeld om meer zaken te meten. Hij zal niet alles kunnen meten, maar het voordeel van die innovatieve sensor is dat die realtime meet, veel meer gegevens oplevert en ook veel goedkoper is. Hij is verbonden via het internet, via IoT, dus Internet of Things. Hij zal verbonden zijn met Vito’s hydrografische modellen. Zo krijg je realtime info en moet je niet meer wachten op labresultaten. Voordeel van de lagere kostprijs is ook dat het zo betaalbaar wordt een duizendtal sensoren door heel Vlaanderen te verspreiden.”

Speerpunttechnologie

Piet Seuntjes is innovatie-manager bij Vito. “Imecs nieuwe sensor meet de waterkwaliteit op autonome en energiezuinige manier. Hij zal deel uitmaken van een grootschalig netwerk bestaande uit honderden tot duizenden sensoren in oppervlaktewater, grondwater, afvalwater, bedrijfswater, vijvers, reservoirs, enzovoorts”, legde hij uit. “We plannen dit netwerk op twee jaar tijd op te zetten in het pilootgebied van het IJzerbekken. Het is uiteindelijk de bedoeling dat dit netwerk over heel Vlaanderen wordt uitgerold. De informatie uit die verschillende sensoren zal worden verwerkt via slimme algoritmes en via een zelflerend netwerk dat de watertoestand steeds beter in kaart brengt. Het zal ook modellen voeden die toekomstige evoluties voorspellen.”

Navraag leert ons dat het zelflerend is omdat het werkt met ‘machine learning’. Dat is een vorm van artificiële intelligentie.

Seuntjes: “Zo’n zelflerend netwerk kan je vergelijken met een menselijk brein. Dat bestaat uit knooppunten en takken, en door training en oefening wordt dat steeds slimmer. Dat zal dus ook zo zijn met die sensoren. We kunnen daar aan de hand van slimme algoritmes steeds meer informatie uit halen. Die zijn gebaseerd op de waterkwaliteit, maar de informatie kan ook relaties hebben met de waterkwántiteit. Van dit brein zullen leveranciers en gebruikers van water informatie kunnen aftappen: waterbedrijven zoals Aquafin en De Watergroep, die mee aan de wieg staan van dit initiatief, voedingsbedrijven, landbouwbedrijven, besturen, burgers,... De informatie wordt inzichtelijk gemaakt op een scherm door de SensorView-applicatie van Vito, net zoals ogen dat doen voor het menselijke brein. De hele infrastructuur zal ons toelaten te beslissen waar en wanneer we water kunnen gebruiken, hergebruiken, en waarheen we dat water kunnen sturen. In het licht van de verwachte klimaatsverandering is dat een must. We gaan ons water beheren op een radicaal andere manier, veel korter op de bal spelen en veel beter inspelen op veranderingen die zich op korte termijn kunnen afspelen. We zullen dus aan de hand van dergelijke infrastructuur onze zoetwaterreserves veel beter benutten.”

“We gaan ons water beheren op een radicaal andere manier. We zullen veel korter op de bal spelen.”

Piet Seuntjes, innovatie-manager Vito

Het project speelt in op de evolutie naar een Internet of Things. Die houdt in dat voorwerpen meer en meer verbonden zijn met het internet en gegevens kunnen uitwisselen. Op termijn zal het aantal verschillende dingen dat op dat Internet of Water-netwerk zit, toenemen. Op den duur zullen niet alleen sensoren maar ook pompen en kleppen erop aangesloten zijn en rechtstreeks aangestuurd worden. Op die manier groeit een, deels autonoom, systeem met zintuigen (de sensoren), een brein (de artificiële intelligentie) en handen (actuatoren, die pompen en kleppen in beweging brengen).

Notebaert: “Bij een grote droogte, zoals nu, zullen we veel slimmer met water kunnen omgaan. De beheersmaatregelen, bijvoorbeeld sluizen open zetten, pompen aanzetten,... zullen slimmer gebeuren, gebaseerd zijn op heel veel data. Er zal dus minder rap een tekort zal zijn, en het water zal beter benut worden. Dat is de langetermijndoelstelling van het project.”

Enthousiaste Minister-president

Minister-president Geert Bourgeois koestert veel sympathie voor het project. Hij legde uit waarom de projectpartners net in West-Vlaanderen de eerste stappen voor de uitbouw van het netwerk zetten: “West-Vlaanderen is de provincie bij uitstek die kampt met waterproblemen. De laatste droogtes hebben geleid tot immense uitdagingen. Er was een schaarste aan water, met enorme invloed op precies die sectoren die belangrijk zijn in West-Vlaanderen: we hebben onze diepvriesgroente-industrie, onze landbouw die zeer veel water nodig heeft, veel textielbedrijven die veel water nodig hebben,... Natuurlijk is de beschikbaarheid van water bij uitbreiding over heel Vlaanderen een probleem. Denk maar aan de chemische nijverheid en tal van andere sectoren. Daarvoor is het echt noodzakelijk dat we een efficiënt waterbeleid kunnen voeren, dat we kringlopen maken.”

De Minister-president stak de loftrompet: “Ik ben blij met deze samenwerking tussen onze kennisinstellingen en met onze sectoren. De energiezuinige, draadloze sensoren van imec die in verbinding gebracht worden met Vito’s hydrologische systemen. Vervolgens de implementatie door Aquafin en de Watergroep van dat alles. En dan Vlakwa, dat ervoor zal zorgen dat dit uitgerold wordt over heel Vlaanderen, maar ook dat het uitgerold wordt naar de sectoren: naar de industrie, naar de landbouw, naar de chemische nijverheid, naar ons watertransport, enzovoorts.”

Uiteindelijk hopen de projectpartners van Vlaanderen de internationale koploper te maken inzake dergelijk slim waterbeheer.

Door Koen Vandepopuliere

vito.be

www.dewatergroep.be

www.aquafin.be

www.imec-int.com

www.vlakwa.be

Internet of Water, Vlaanderens wapen tegen toenemende waterrisico’s

Dankzij een duizendtal innovatieve sensoren, Internet of Things en geavanceerde software krijgt Vlaanderen een intelligent, hoogtechnologisch waterbeheersysteem. Het ‘Internet of Water’ moet Vlaanderen beter wapenen tegen wateroverlast, waterschaarste en waterverontreiniging. Onlangs is de eerste sensor ingehuldigd in het bijzijn van de Vlaamse Minister-president Geert Bourgeois.

In kasteelpark De Blankaart, in Diksmuide, bevindt zich een waterreservoir. Daarin bevindt zich sinds 10 juli een sensor die minister-president Geert Bourgeois met een symbolische druk op de knop heeft ingehuldigd. Meteen daarna gingen de aanwezigen naar een zaal daarnaast, waar ze op groot scherm zagen hoe de SensorView-applicatie inzicht bood in de gegevens van de sensor, onder meer door grafieken op basis van de opgemeten data.

De inhuldiging is een belangrijke stap in het jonge project Internet of Water. Daar bundelen een aantal bedrijven en onderzoeksinstellingen de krachten: Vito, De Watergroep, Aquafin, imec en Vlakwa. Met het pilootproject in het IJzerbekken willen de projectpartners nagaan of de meetresultaten voldoende nauwkeurig zijn en of de uitrol over heel Vlaanderen praktisch en financieel haalbaar is.

Overal in Vlaanderen

De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) neemt al regelmatig stalen van water maar doet dat, in tegenstelling tot de nieuwe sensoren, nog handmatig en niet de hele tijd. “We staan er zeker voor open om de nieuwe sensoren te gebruiken. Waarschijnlijk zal je er wel niet alles mee kunnen meten. We zullen de exacte resultaten afwachten,” geven ze daar aan.

Bastiaan Notebaert, projectcoördinator Vlakwa: “De sensor die net is voorgesteld, focust vooral op pH, geleidbaarheid en temperatuur. Samen met imec wordt hij verder doorontwikkeld om meer zaken te meten. Hij zal niet alles kunnen meten, maar het voordeel van die innovatieve sensor is dat die realtime meet, veel meer gegevens oplevert en ook veel goedkoper is. Hij is verbonden via het internet, via IoT, dus Internet of Things. Hij zal verbonden zijn met Vito’s hydrografische modellen. Zo krijg je realtime info en moet je niet meer wachten op labresultaten. Voordeel van de lagere kostprijs is ook dat het zo betaalbaar wordt een duizendtal sensoren door heel Vlaanderen te verspreiden.”

Speerpunttechnologie

Piet Seuntjes is innovatie-manager bij Vito. “Imecs nieuwe sensor meet de waterkwaliteit op autonome en energiezuinige manier. Hij zal deel uitmaken van een grootschalig netwerk bestaande uit honderden tot duizenden sensoren in oppervlaktewater, grondwater, afvalwater, bedrijfswater, vijvers, reservoirs, enzovoorts”, legde hij uit. “We plannen dit netwerk op twee jaar tijd op te zetten in het pilootgebied van het IJzerbekken. Het is uiteindelijk de bedoeling dat dit netwerk over heel Vlaanderen wordt uitgerold. De informatie uit die verschillende sensoren zal worden verwerkt via slimme algoritmes en via een zelflerend netwerk dat de watertoestand steeds beter in kaart brengt. Het zal ook modellen voeden die toekomstige evoluties voorspellen.”

Navraag leert ons dat het zelflerend is omdat het werkt met ‘machine learning’. Dat is een vorm van artificiële intelligentie.

Seuntjes: “Zo’n zelflerend netwerk kan je vergelijken met een menselijk brein. Dat bestaat uit knooppunten en takken, en door training en oefening wordt dat steeds slimmer. Dat zal dus ook zo zijn met die sensoren. We kunnen daar aan de hand van slimme algoritmes steeds meer informatie uit halen. Die zijn gebaseerd op de waterkwaliteit, maar de informatie kan ook relaties hebben met de waterkwántiteit. Van dit brein zullen leveranciers en gebruikers van water informatie kunnen aftappen: waterbedrijven zoals Aquafin en De Watergroep, die mee aan de wieg staan van dit initiatief, voedingsbedrijven, landbouwbedrijven, besturen, burgers,... De informatie wordt inzichtelijk gemaakt op een scherm door de SensorView-applicatie van Vito, net zoals ogen dat doen voor het menselijke brein. De hele infrastructuur zal ons toelaten te beslissen waar en wanneer we water kunnen gebruiken, hergebruiken, en waarheen we dat water kunnen sturen. In het licht van de verwachte klimaatsverandering is dat een must. We gaan ons water beheren op een radicaal andere manier, veel korter op de bal spelen en veel beter inspelen op veranderingen die zich op korte termijn kunnen afspelen. We zullen dus aan de hand van dergelijke infrastructuur onze zoetwaterreserves veel beter benutten.”

“We gaan ons water beheren op een radicaal andere manier. We zullen veel korter op de bal spelen.”

Piet Seuntjes, innovatie-manager Vito

Het project speelt in op de evolutie naar een Internet of Things. Die houdt in dat voorwerpen meer en meer verbonden zijn met het internet en gegevens kunnen uitwisselen. Op termijn zal het aantal verschillende dingen dat op dat Internet of Water-netwerk zit, toenemen. Op den duur zullen niet alleen sensoren maar ook pompen en kleppen erop aangesloten zijn en rechtstreeks aangestuurd worden. Op die manier groeit een, deels autonoom, systeem met zintuigen (de sensoren), een brein (de artificiële intelligentie) en handen (actuatoren, die pompen en kleppen in beweging brengen).

Notebaert: “Bij een grote droogte, zoals nu, zullen we veel slimmer met water kunnen omgaan. De beheersmaatregelen, bijvoorbeeld sluizen open zetten, pompen aanzetten,... zullen slimmer gebeuren, gebaseerd zijn op heel veel data. Er zal dus minder rap een tekort zal zijn, en het water zal beter benut worden. Dat is de langetermijndoelstelling van het project.”

Enthousiaste Minister-president

Minister-president Geert Bourgeois koestert veel sympathie voor het project. Hij legde uit waarom de projectpartners net in West-Vlaanderen de eerste stappen voor de uitbouw van het netwerk zetten: “West-Vlaanderen is de provincie bij uitstek die kampt met waterproblemen. De laatste droogtes hebben geleid tot immense uitdagingen. Er was een schaarste aan water, met enorme invloed op precies die sectoren die belangrijk zijn in West-Vlaanderen: we hebben onze diepvriesgroente-industrie, onze landbouw die zeer veel water nodig heeft, veel textielbedrijven die veel water nodig hebben,... Natuurlijk is de beschikbaarheid van water bij uitbreiding over heel Vlaanderen een probleem. Denk maar aan de chemische nijverheid en tal van andere sectoren. Daarvoor is het echt noodzakelijk dat we een efficiënt waterbeleid kunnen voeren, dat we kringlopen maken.”

De Minister-president stak de loftrompet: “Ik ben blij met deze samenwerking tussen onze kennisinstellingen en met onze sectoren. De energiezuinige, draadloze sensoren van imec die in verbinding gebracht worden met Vito’s hydrologische systemen. Vervolgens de implementatie door Aquafin en de Watergroep van dat alles. En dan Vlakwa, dat ervoor zal zorgen dat dit uitgerold wordt over heel Vlaanderen, maar ook dat het uitgerold wordt naar de sectoren: naar de industrie, naar de landbouw, naar de chemische nijverheid, naar ons watertransport, enzovoorts.”

Uiteindelijk hopen de projectpartners van Vlaanderen de internationale koploper te maken inzake dergelijk slim waterbeheer.

Door Koen Vandepopuliere

vito.be

www.dewatergroep.be

www.aquafin.be

www.imec-int.com

www.vlakwa.be