19/12/2017

Inzicht in kleefgedrag van slib

Een goede verwerking van spuislib uit waterzuiveringsinstallaties is een must. Denk aan de verbranding: hoe vlotter de ontwatering en droging van het slib gebeuren, hoe efficiënter, dus met minder energiegebruik, het verbranden achteraf gebeurt. Nu kon Monsanto, in samenwerking met onder meer de KU Leuven, een bijdrage leveren aan de efficiëntie van de verwerking van slib. Het deed dat door nieuwe inzichten in het kleefgedrag ervan, en door te ontdekken hoe het te verbeteren is.

Op de actief slib-waterzuiveringsinstallatie van Monsanto in de Antwerpse haven wordt het spuislib sinds eind jaren ‘90 ontwaterd en vervolgens gedroogd tot circa 95% droge stof met de Centridry-technologie. Die combineert een decanteercentrifuge en een flashdroger in een besloten, compact systeem. Helaas bleek de installatie gevoelig voor vervuiling van de droger. Het systeem werkte daardoor slechts aan 40% van de capaciteit waarvoor het was ontworpen. Dat kwam onder andere doordat slib frequent bleef hangen aan het begin van de drogersectie, terwijl het eigenlijk had moeten doorstromen. Ook kleefde het bij momenten aan de Archimedesschroef van de decanteercentrifuge. De torque op de schacht van die schroef, die instaat voor het transport van het slib, piekte daardoor zozeer dat de slibtoevoer moest worden verminderd om mechanische schade te vermijden. Door deze problemen moest de slibstroom regelmatig worden gestopt en het systeem gespoeld, soms zelfs om de acht uur. Bart Peeters, manufacturing technologist bij Monsanto, deed heel wat onderzoek om na te gaan wat de oorzaak van het probleem was, en hoe het was te remediëren.

“Het kleven van actief slib is niet alleen op onze waterzuivering een uitdaging”, stelt hij vast. “Het vormt wereldwijd een probleem in slibontwaterings- en drooginstallaties. Desondanks kon ik er in de toen bestaande literatuur maar zeer weinig informatie over vinden. En de weinige info die ik dan vond, was vaak nog tegenstrijdig ook. Daarom wou ik een eigen test in ons labo, om onderzoek te kunnen doen naar de kleeffase van ons actief slib ter optimalisatie van onze installatie.”

Loopbaandoctoraat

Peeters stapte met zijn uitdaging naar prof. Raf Dewil, van hogeschool Denayer. Die wees op een test die al langer bestond, maar dan in de poedertechnologie. Ze gingen na of die potentieel had om het kleefgedrag van slib op laboschaal te onderzoeken. Dat bleek inderdaad het geval: de initiële testen aan Denayer bleken veelbelovend. Uitgaande daarvan ontwikkelde Peeters een nieuw testprotocol om het kleefgedrag van slib op laboschaal te onderzoeken. Hij ging met de test aan de slag in het Monsantolabo. Na verloop van tijd bekwamen hij en zijn collega, Luc Vernimmen, herhaalbare resultaten. “Het begin van een heel boeiende onderzoekstijd”, luidt het.

Peeters toont een grafiek, die tot stand is gekomen dankzij de nieuwe test. Die toont het kleefgedrag van actief slib tijdens ontwatering en droging. De X-as toont het percentage droge stof, de Y-as de kleverigheid, uitgedrukt in aantal Pascal schuifspanning. Als het slib nog heel nat is, is het weinig kleverig. Wordt het droger, dan bereikt het op een gegeven moment de ‘kleeffase’ (‘sticky phase’). Het is die fase die problemen berokkende in de centrifuge-drooginstallatie. En dan, naarmate het slib nog droger wordt, neemt de kleverigheid opnieuw af.

De Manufacturing Technologist van Monsanto verwierf veel van zijn inzichten tijdens een loopbaandoctoraat aan de KU Leuven van 2009 tot 2011. “Ik heb er verder onderzoek gedaan onder leiding van professor Ilse Smets – mijn promotor – en professor Raf Dewil. In november 2011 heb ik dan mijn doctoraat kunnen verdedigen”, vertelt hij. “Nu, in die periode hebben we verschillende zaken kunnen aantonen. Onder meer bleek dat je toevoegstoffen kan toevoegen zodat het kleefgedrag grotendeels verdwijnt. Het zit zo. Door onze Centridry gedetailleerd op te volgen doorheen die jaren, heb ik statistisch aangetoond dat er een verband was tussen het kleefgedrag en het flotatieslib uit onze waterzuivering – dat wordt toegevoegd aan het gewone spuislib als voeding naar de Centridry. Zo kwamen we erachter dat we dankzij flotatieslib minder operationele problemen hadden door het kleefgedrag. We vermoedden toen dat dit kwam door het polyaluminiumchloride, kortweg PACl, die aanwezig is in het flotatieslib. Met de nieuwe schuiftest om de kleverigheid van slib te meten, onderzochten we wat gebeurt als we die stof toevoegen aan het slib in het labo. En inderdaad, het bleek dat PACl het kleefgedrag vermindert. Meer nog, de stof kan ervoor zorgen dat het slib bijna geen kleefgedrag meer vertoont. Dat is voor onze installatie een doorbraak geweest.”

PACl bleek de eigenschappen van het slib gunstig te beïnvloeden, vooral waar het opvallend kleverig wordt: in zijn kleeffase. Sedertdien wordt, en dit intussen al zeven jaar, PACl toegevoegd aan het slib voordat het de centrifuge-drooginstallatie binnenkomt. Dat gebeurt a rato van ongeveer tien liter per uur, bij een stroom slib van vijf kubieke meter per uur. De torque van de Archimedesschroef blijft zodoende onder controle, en er is nauwelijks nog slib dat aan de drogerwand blijft kleven. Peeters: “We hebben de capaciteit van onze installatie kunnen verhogen van 40% van de ‘design capacity’ tot 100%, of zelfs meer. De Centridry was ontwikkeld om 200 kilogram droge stof per uur te ontwateren en te drogen. Op een bepaald moment zijn we dat zelfs kunnen voorbijgaan, al hangt dit wel af van het soort slib.”

Houtzaagsel en peddeldrogers

De praktische resultaten en nieuwe wetenschappelijke inzichten bekomen op Monsanto worden gedeeld met andere verantwoordelijken van waterzuiveringsinstallaties door presentaties op internationale congressen, publicaties in internationale tijdschriften en technische magazines, en door het geven van lezingen. Zo sprak Peeters erover aan De Nayer, Universiteit Antwerpen, KU Leuven en de VUB. En andere onderzoekers zijn het testprotocol gaan gebruiken om het kleefgedrag te bestuderen. Bijvoorbeeld heeft een studente in Canada aan de hand daarvan getest of ook andere toevoegstoffen het kleefgedrag van slib verbeteren. Op die manier kon ze aantonen dat ook... houtzaagsel daarvoor kon zorgen, zij het via een ander werkingsmechanisme dan met PACl.

De internationale verspreiding van de informatie zorgt ervoor dat die nuttig kan worden bij installaties wereldwijd. Onder meer ziet Peeters potentieel voor PACl om het kleefgedrag te verminderen in peddeldrogers: “Die zijn heel robuust uitgevoerd, net wegens het kleefgedrag in de droger. Op een plaats in de droger heeft het slib bijvoorbeeld 10% droge stof, een beetje verder is dat 20% droge stof, nog wat verder 25% en op een gegeven moment wordt het slib heel plakkerig. Er zijn speciale, zware motoren nodig om dat pasta-achtige materiaal te kunnen transporteren. Ook daar zou toevoegen van PACl van nut kunnen zijn. Zeker omdat in een peddeldroger het slib heel direct contact maakt met de droogapparatuur.”

Door Koen Vandepopuliere

Beelmateriaal Bart Peeters

monsanto.com/company/locations/belgium

www.kuleuven.be

“Het kleven van actief slib is wereldwijd een probleem in slibontwaterings- en drooginstallaties.”

Bart Peeters, manufacturing technologist bij Monsanto

Inzicht in kleefgedrag van slib

Een goede verwerking van spuislib uit waterzuiveringsinstallaties is een must. Denk aan de verbranding: hoe vlotter de ontwatering en droging van het slib gebeuren, hoe efficiënter, dus met minder energiegebruik, het verbranden achteraf gebeurt. Nu kon Monsanto, in samenwerking met onder meer de KU Leuven, een bijdrage leveren aan de efficiëntie van de verwerking van slib. Het deed dat door nieuwe inzichten in het kleefgedrag ervan, en door te ontdekken hoe het te verbeteren is.

Op de actief slib-waterzuiveringsinstallatie van Monsanto in de Antwerpse haven wordt het spuislib sinds eind jaren ‘90 ontwaterd en vervolgens gedroogd tot circa 95% droge stof met de Centridry-technologie. Die combineert een decanteercentrifuge en een flashdroger in een besloten, compact systeem. Helaas bleek de installatie gevoelig voor vervuiling van de droger. Het systeem werkte daardoor slechts aan 40% van de capaciteit waarvoor het was ontworpen. Dat kwam onder andere doordat slib frequent bleef hangen aan het begin van de drogersectie, terwijl het eigenlijk had moeten doorstromen. Ook kleefde het bij momenten aan de Archimedesschroef van de decanteercentrifuge. De torque op de schacht van die schroef, die instaat voor het transport van het slib, piekte daardoor zozeer dat de slibtoevoer moest worden verminderd om mechanische schade te vermijden. Door deze problemen moest de slibstroom regelmatig worden gestopt en het systeem gespoeld, soms zelfs om de acht uur. Bart Peeters, manufacturing technologist bij Monsanto, deed heel wat onderzoek om na te gaan wat de oorzaak van het probleem was, en hoe het was te remediëren.

“Het kleven van actief slib is niet alleen op onze waterzuivering een uitdaging”, stelt hij vast. “Het vormt wereldwijd een probleem in slibontwaterings- en drooginstallaties. Desondanks kon ik er in de toen bestaande literatuur maar zeer weinig informatie over vinden. En de weinige info die ik dan vond, was vaak nog tegenstrijdig ook. Daarom wou ik een eigen test in ons labo, om onderzoek te kunnen doen naar de kleeffase van ons actief slib ter optimalisatie van onze installatie.”

Loopbaandoctoraat

Peeters stapte met zijn uitdaging naar prof. Raf Dewil, van hogeschool Denayer. Die wees op een test die al langer bestond, maar dan in de poedertechnologie. Ze gingen na of die potentieel had om het kleefgedrag van slib op laboschaal te onderzoeken. Dat bleek inderdaad het geval: de initiële testen aan Denayer bleken veelbelovend. Uitgaande daarvan ontwikkelde Peeters een nieuw testprotocol om het kleefgedrag van slib op laboschaal te onderzoeken. Hij ging met de test aan de slag in het Monsantolabo. Na verloop van tijd bekwamen hij en zijn collega, Luc Vernimmen, herhaalbare resultaten. “Het begin van een heel boeiende onderzoekstijd”, luidt het.

Peeters toont een grafiek, die tot stand is gekomen dankzij de nieuwe test. Die toont het kleefgedrag van actief slib tijdens ontwatering en droging. De X-as toont het percentage droge stof, de Y-as de kleverigheid, uitgedrukt in aantal Pascal schuifspanning. Als het slib nog heel nat is, is het weinig kleverig. Wordt het droger, dan bereikt het op een gegeven moment de ‘kleeffase’ (‘sticky phase’). Het is die fase die problemen berokkende in de centrifuge-drooginstallatie. En dan, naarmate het slib nog droger wordt, neemt de kleverigheid opnieuw af.

De Manufacturing Technologist van Monsanto verwierf veel van zijn inzichten tijdens een loopbaandoctoraat aan de KU Leuven van 2009 tot 2011. “Ik heb er verder onderzoek gedaan onder leiding van professor Ilse Smets – mijn promotor – en professor Raf Dewil. In november 2011 heb ik dan mijn doctoraat kunnen verdedigen”, vertelt hij. “Nu, in die periode hebben we verschillende zaken kunnen aantonen. Onder meer bleek dat je toevoegstoffen kan toevoegen zodat het kleefgedrag grotendeels verdwijnt. Het zit zo. Door onze Centridry gedetailleerd op te volgen doorheen die jaren, heb ik statistisch aangetoond dat er een verband was tussen het kleefgedrag en het flotatieslib uit onze waterzuivering – dat wordt toegevoegd aan het gewone spuislib als voeding naar de Centridry. Zo kwamen we erachter dat we dankzij flotatieslib minder operationele problemen hadden door het kleefgedrag. We vermoedden toen dat dit kwam door het polyaluminiumchloride, kortweg PACl, die aanwezig is in het flotatieslib. Met de nieuwe schuiftest om de kleverigheid van slib te meten, onderzochten we wat gebeurt als we die stof toevoegen aan het slib in het labo. En inderdaad, het bleek dat PACl het kleefgedrag vermindert. Meer nog, de stof kan ervoor zorgen dat het slib bijna geen kleefgedrag meer vertoont. Dat is voor onze installatie een doorbraak geweest.”

PACl bleek de eigenschappen van het slib gunstig te beïnvloeden, vooral waar het opvallend kleverig wordt: in zijn kleeffase. Sedertdien wordt, en dit intussen al zeven jaar, PACl toegevoegd aan het slib voordat het de centrifuge-drooginstallatie binnenkomt. Dat gebeurt a rato van ongeveer tien liter per uur, bij een stroom slib van vijf kubieke meter per uur. De torque van de Archimedesschroef blijft zodoende onder controle, en er is nauwelijks nog slib dat aan de drogerwand blijft kleven. Peeters: “We hebben de capaciteit van onze installatie kunnen verhogen van 40% van de ‘design capacity’ tot 100%, of zelfs meer. De Centridry was ontwikkeld om 200 kilogram droge stof per uur te ontwateren en te drogen. Op een bepaald moment zijn we dat zelfs kunnen voorbijgaan, al hangt dit wel af van het soort slib.”

Houtzaagsel en peddeldrogers

De praktische resultaten en nieuwe wetenschappelijke inzichten bekomen op Monsanto worden gedeeld met andere verantwoordelijken van waterzuiveringsinstallaties door presentaties op internationale congressen, publicaties in internationale tijdschriften en technische magazines, en door het geven van lezingen. Zo sprak Peeters erover aan De Nayer, Universiteit Antwerpen, KU Leuven en de VUB. En andere onderzoekers zijn het testprotocol gaan gebruiken om het kleefgedrag te bestuderen. Bijvoorbeeld heeft een studente in Canada aan de hand daarvan getest of ook andere toevoegstoffen het kleefgedrag van slib verbeteren. Op die manier kon ze aantonen dat ook... houtzaagsel daarvoor kon zorgen, zij het via een ander werkingsmechanisme dan met PACl.

De internationale verspreiding van de informatie zorgt ervoor dat die nuttig kan worden bij installaties wereldwijd. Onder meer ziet Peeters potentieel voor PACl om het kleefgedrag te verminderen in peddeldrogers: “Die zijn heel robuust uitgevoerd, net wegens het kleefgedrag in de droger. Op een plaats in de droger heeft het slib bijvoorbeeld 10% droge stof, een beetje verder is dat 20% droge stof, nog wat verder 25% en op een gegeven moment wordt het slib heel plakkerig. Er zijn speciale, zware motoren nodig om dat pasta-achtige materiaal te kunnen transporteren. Ook daar zou toevoegen van PACl van nut kunnen zijn. Zeker omdat in een peddeldroger het slib heel direct contact maakt met de droogapparatuur.”

Door Koen Vandepopuliere

Beelmateriaal Bart Peeters

monsanto.com/company/locations/belgium

www.kuleuven.be

“Het kleven van actief slib is wereldwijd een probleem in slibontwaterings- en drooginstallaties.”

Bart Peeters, manufacturing technologist bij Monsanto