13/06/2018

KWO-systeem verwarmt connectorhal op luchthaven Zaventem

Duurzaamheid staat centraal bij Brussels Airport en in alles wat hij onderneemt. De luchthavenuitbater investeert daar gevoelig in. Dat blijkt ook uit een gloednieuwe oplossing om de Connector – verbindingsgebouw tussen de twee pieren – te verwarmen en/of te koelen met duurzame energie. In opdracht van Imtech bouwde Smet GWT Europe er een KWO-systeem (koude- en warmteopslag). Hiervoor maakte de aannemer gebruik van tien onderwatermotorpompen van Grundfos.

Brussels Airport koestert al langer de ambitie om een CO2-neutrale luchthaven te worden. Voor de handelingen die de luchthaven zelf beheert, streeft hij naar koolstofneutraliteit door zijn uitstoot maximaal te verlagen en de restuitstoot te compenseren. Dat uit zich ook in investeringen voor de verwarming en koeling van de Connector.

Voor de verwarming van het gebouw, adviseerde een studiebureau de luchthavenuitbater om te investeren in een systeem voor koude- en warmteopslag in de bodem (KWO). Imtech, als HVAC-installateur (Heating Ventilation Air Conditioning) actief bij Brussels Airport Company, vertrouwde deze werken toe aan Smet GWT Europe uit Dessel.

Openbronnensysteem

“We opteerden voor een openbronnensysteem”, vertelt projectleider Seppe Verheyen van Smet Group. “Hiervoor installeerden we vijf bronparen: vijf koude en evenveel warmtebronnen. In de zomerperiode zorgt dit systeem voor koeling: het water wordt opgepompt uit de koudebronnen. De koude wordt uitgewisseld via de warmtewisselaar van het gebouw. Vervolgens wordt het koude grondwater opgewarmd en geïnjecteerd in de warmtebronnen, waar het wordt opgeslagen. In de winter werkt het net andersom: dan wordt het in de bodem beschikbare warme water opgepompt, waarna de warmte eruit wordt onttrokken. Omdat die warmte op zich nog niet volstaat voor de verwarming van de connector, zorgt een warmtepomp voor het verder optrekken van de temperatuur. Het warme water wordt vervolgens weer afgekoeld, geïnjecteerd en opgeslagen in de koudebronnen, zodat het in de volgende zomer opnieuw inzetbaar is.”

Een openbronnensysteem is een oplossing die al vrij breed wordt toegepast. Zeker in de Kempen is het een populair alternatief, door de geschikte ondergrond. Die kenmerkt zich door beter watervoerende lagen, wat ideaal is om geothermie op toe te passen. “Om op Brussels Airport de gewenste debieten te halen, moesten we vijf bronparen boren. Dat is meer dan gewoonlijk, maar ook niet uitzonderlijk”, legt Seppe Verheyen uit.

Uitdagingen

De implementatie van een KWO-systeem op een luchthaven is geen alledaags project, zo ervoer ook het team van Smet Group. “Het is logisch dat op Brussels Airport strenge veiligheidsmaatregelen gelden”, verklaart Verheyen. “Die impliceerden wel dat al onze medewerkers en ons rollend materieel dagelijks een uitvoerige screening moesten ondergaan voor ze effectief aan de slag konden. We moesten dus vooraf telkens heel wat procedures in acht nemen om toegang tot het terrein te krijgen. Voor een veilig luchtverkeer moesten we onze boormachine voorzien van speciale verlichting en zorgden we voor een goede, duidelijke afzetting van de werfzone. Daarnaast was het van cruciaal belang geen vervuiling (plastic zakken, grind, gereedschap,…) te laten rondslingeren, zodat dit niet in de motoren van de vliegtuigen terecht kon komen.”

Bovendien was het essentieel dat de betonnen putkamers voorzien waren op vliegtuigverkeer. “De putten moesten voldoen aan verkeersklasse F900. Dat is de hoogste verkeersklasse: oplossingen die hiervoor voorzien worden, moeten weerstaan aan een bijzonder hoge wieldruk, onder meer van vliegtuigen die erover taxiën”, aldus Verheyen. “Om aan die eisen te voldoen, zorgden we voor speciale putdeksels en pasten we ook de wapening en de volledige putconstructie aan. Zeker in de voorbereidende ontwerpfase nam dit behoorlijk wat tijd in beslag.”

Timing

De boringen vonden plaats in twee fases. In mei en juni 2017 stond de aannemer in voor de vijf boringen aan de westzijde. “Tijdens het zomerverlof mochten we niet boren, omdat tijdens het hoogseizoen alle gates van de luchthaven open moeten blijven. In oktober en november van vorig jaar realiseerden we de vijf andere boringen. Voor deze werken was het noodzakelijk om twee gates tijdelijk te sluiten. Ook tijdens de kerstvakantie was boren uit den boze.”

Pompen

Voor dit project maakte Smet Group eens te meer gebruik van Grundfos-pompen. “Bij het leeuwendeel van onze projecten gebruiken wij pompen van deze leverancier. Dat heeft uiteraard grotendeels te maken met hun hoge kwaliteit. Het zijn producten die amper problemen veroorzaken en weinig onderhoud vergen.”

Het KWO-systeem van Brussels Airport in Zaventem werd uitgerust met tien onderwatermotorpompen SP 14-15. “Deze producten lenen zich voor het verpompen van schoon water”, stipt Jean-Pierre De Smet, international sales engineer Water Utility bij Grundfos Bellux aan. “De onderwatermotorpompen kunnen zowel horizontaal als verticaal worden geïnstalleerd. Alle stalen onderdelen zijn vervaardigd uit RVS (EN 1.4301, AISI 304).”

“In het eerste jaar na de ingebruikname vergt een dergelijke oplossing sowieso nog wat bijsturing.”

Seppe Verheyen, projectleider Smet GWT Europe

 

De pompen zijn ook goedgekeurd voor het verpompen van drinkwater. “Ze zijn uitgerust met een 4 kW MS4000-motor met zandscherm, mechanische asafdichting, watergesmeerde aslagers en een membraan voor vulcompensatie. De motor is geschikt voor temperaturen tot 40 °C en voor rechtstreekse aanloop (DOL). Het gaat over een gesloten dompelmotor die een goede mechanische stabiliteit en een hoge efficiëntie biedt. Als temperatuurbewaking gewenst is, kan er een Pt1000-sensor worden geplaatst.”

De bronnen bevinden zich op een diepte van 37 meter. De pompen hangen op een diepte van 18 meter en hebben een berekend debiet van 12 m³/h bij 70 mwk. De diameter van de boring was 280 mm. Het vermogen van zowel de koeling als de verwarming bedraagt 560 kW.

Nazorg

Het KWO-systeem werd eind mei opgeleverd en is sindsdien volledig operationeel. “In het eerste jaar na de ingebruikname vergt een dergelijke oplossing sowieso nog wat bijsturing”, verklaart Seppe Verheyen. “Daarom gaan we af en toe langs om de diverse softwareparameters te bekijken, de injectiedruk en de injectieventielen te controleren,… Eens dat volledig op punt staat, kan het systeem autonoom blijven draaien.”

Smet GWT Europe van Smet Group verzorgde dit project volledig in eigen beheer. “We stonden in voor zowel het elektrische bord, het boren van de putten, het lassen van de boven- en ondergrondse leidingwerken (op de werf of in ons eigen atelier). Die onafhankelijkheid is een van onze grote troeven”, besluit Seppe Verheyen.

Door Bart Vancauwenberghe

Foto’s Smet Group

www.smetgroup.be

www.grundfos.becom

Grundfos SP-dompelpompen zijn ontworpen voor een groot aantal toepassingen binnen de watervoorziening en vloeistoftransport, zoals de toevoer van zoet water naar woonhuizen of waterleidingbedrijven, watervoorziening in land- en tuinbouw, verlaging van het grondwaterniveau en drukverhoging, en diverse industriële toepassingen. De pomp is geschikt voor het verpompen van schone, dunne, niet-explosieve vloeistoffen zonder vaste deeltjes of vezels. Ze kan water verpompen dat zand bevat (niet meer dan 50 g/m³ zand).

KWO-systeem verwarmt connectorhal op luchthaven Zaventem

Duurzaamheid staat centraal bij Brussels Airport en in alles wat hij onderneemt. De luchthavenuitbater investeert daar gevoelig in. Dat blijkt ook uit een gloednieuwe oplossing om de Connector – verbindingsgebouw tussen de twee pieren – te verwarmen en/of te koelen met duurzame energie. In opdracht van Imtech bouwde Smet GWT Europe er een KWO-systeem (koude- en warmteopslag). Hiervoor maakte de aannemer gebruik van tien onderwatermotorpompen van Grundfos.

Brussels Airport koestert al langer de ambitie om een CO2-neutrale luchthaven te worden. Voor de handelingen die de luchthaven zelf beheert, streeft hij naar koolstofneutraliteit door zijn uitstoot maximaal te verlagen en de restuitstoot te compenseren. Dat uit zich ook in investeringen voor de verwarming en koeling van de Connector.

Voor de verwarming van het gebouw, adviseerde een studiebureau de luchthavenuitbater om te investeren in een systeem voor koude- en warmteopslag in de bodem (KWO). Imtech, als HVAC-installateur (Heating Ventilation Air Conditioning) actief bij Brussels Airport Company, vertrouwde deze werken toe aan Smet GWT Europe uit Dessel.

Openbronnensysteem

“We opteerden voor een openbronnensysteem”, vertelt projectleider Seppe Verheyen van Smet Group. “Hiervoor installeerden we vijf bronparen: vijf koude en evenveel warmtebronnen. In de zomerperiode zorgt dit systeem voor koeling: het water wordt opgepompt uit de koudebronnen. De koude wordt uitgewisseld via de warmtewisselaar van het gebouw. Vervolgens wordt het koude grondwater opgewarmd en geïnjecteerd in de warmtebronnen, waar het wordt opgeslagen. In de winter werkt het net andersom: dan wordt het in de bodem beschikbare warme water opgepompt, waarna de warmte eruit wordt onttrokken. Omdat die warmte op zich nog niet volstaat voor de verwarming van de connector, zorgt een warmtepomp voor het verder optrekken van de temperatuur. Het warme water wordt vervolgens weer afgekoeld, geïnjecteerd en opgeslagen in de koudebronnen, zodat het in de volgende zomer opnieuw inzetbaar is.”

Een openbronnensysteem is een oplossing die al vrij breed wordt toegepast. Zeker in de Kempen is het een populair alternatief, door de geschikte ondergrond. Die kenmerkt zich door beter watervoerende lagen, wat ideaal is om geothermie op toe te passen. “Om op Brussels Airport de gewenste debieten te halen, moesten we vijf bronparen boren. Dat is meer dan gewoonlijk, maar ook niet uitzonderlijk”, legt Seppe Verheyen uit.

Uitdagingen

De implementatie van een KWO-systeem op een luchthaven is geen alledaags project, zo ervoer ook het team van Smet Group. “Het is logisch dat op Brussels Airport strenge veiligheidsmaatregelen gelden”, verklaart Verheyen. “Die impliceerden wel dat al onze medewerkers en ons rollend materieel dagelijks een uitvoerige screening moesten ondergaan voor ze effectief aan de slag konden. We moesten dus vooraf telkens heel wat procedures in acht nemen om toegang tot het terrein te krijgen. Voor een veilig luchtverkeer moesten we onze boormachine voorzien van speciale verlichting en zorgden we voor een goede, duidelijke afzetting van de werfzone. Daarnaast was het van cruciaal belang geen vervuiling (plastic zakken, grind, gereedschap,…) te laten rondslingeren, zodat dit niet in de motoren van de vliegtuigen terecht kon komen.”

Bovendien was het essentieel dat de betonnen putkamers voorzien waren op vliegtuigverkeer. “De putten moesten voldoen aan verkeersklasse F900. Dat is de hoogste verkeersklasse: oplossingen die hiervoor voorzien worden, moeten weerstaan aan een bijzonder hoge wieldruk, onder meer van vliegtuigen die erover taxiën”, aldus Verheyen. “Om aan die eisen te voldoen, zorgden we voor speciale putdeksels en pasten we ook de wapening en de volledige putconstructie aan. Zeker in de voorbereidende ontwerpfase nam dit behoorlijk wat tijd in beslag.”

Timing

De boringen vonden plaats in twee fases. In mei en juni 2017 stond de aannemer in voor de vijf boringen aan de westzijde. “Tijdens het zomerverlof mochten we niet boren, omdat tijdens het hoogseizoen alle gates van de luchthaven open moeten blijven. In oktober en november van vorig jaar realiseerden we de vijf andere boringen. Voor deze werken was het noodzakelijk om twee gates tijdelijk te sluiten. Ook tijdens de kerstvakantie was boren uit den boze.”

Pompen

Voor dit project maakte Smet Group eens te meer gebruik van Grundfos-pompen. “Bij het leeuwendeel van onze projecten gebruiken wij pompen van deze leverancier. Dat heeft uiteraard grotendeels te maken met hun hoge kwaliteit. Het zijn producten die amper problemen veroorzaken en weinig onderhoud vergen.”

Het KWO-systeem van Brussels Airport in Zaventem werd uitgerust met tien onderwatermotorpompen SP 14-15. “Deze producten lenen zich voor het verpompen van schoon water”, stipt Jean-Pierre De Smet, international sales engineer Water Utility bij Grundfos Bellux aan. “De onderwatermotorpompen kunnen zowel horizontaal als verticaal worden geïnstalleerd. Alle stalen onderdelen zijn vervaardigd uit RVS (EN 1.4301, AISI 304).”

“In het eerste jaar na de ingebruikname vergt een dergelijke oplossing sowieso nog wat bijsturing.”

Seppe Verheyen, projectleider Smet GWT Europe

De pompen zijn ook goedgekeurd voor het verpompen van drinkwater. “Ze zijn uitgerust met een 4 kW MS4000-motor met zandscherm, mechanische asafdichting, watergesmeerde aslagers en een membraan voor vulcompensatie. De motor is geschikt voor temperaturen tot 40 °C en voor rechtstreekse aanloop (DOL). Het gaat over een gesloten dompelmotor die een goede mechanische stabiliteit en een hoge efficiëntie biedt. Als temperatuurbewaking gewenst is, kan er een Pt1000-sensor worden geplaatst.”

De bronnen bevinden zich op een diepte van 37 meter. De pompen hangen op een diepte van 18 meter en hebben een berekend debiet van 12 m³/h bij 70 mwk. De diameter van de boring was 280 mm. Het vermogen van zowel de koeling als de verwarming bedraagt 560 kW.

Nazorg

Het KWO-systeem werd eind mei opgeleverd en is sindsdien volledig operationeel. “In het eerste jaar na de ingebruikname vergt een dergelijke oplossing sowieso nog wat bijsturing”, verklaart Seppe Verheyen. “Daarom gaan we af en toe langs om de diverse softwareparameters te bekijken, de injectiedruk en de injectieventielen te controleren,… Eens dat volledig op punt staat, kan het systeem autonoom blijven draaien.”

Smet GWT Europe van Smet Group verzorgde dit project volledig in eigen beheer. “We stonden in voor zowel het elektrische bord, het boren van de putten, het lassen van de boven- en ondergrondse leidingwerken (op de werf of in ons eigen atelier). Die onafhankelijkheid is een van onze grote troeven”, besluit Seppe Verheyen.

Door Bart Vancauwenberghe

Foto’s Smet Group

www.smetgroup.be

www.grundfos.becom

Groot aantal toepassingen

Grundfos SP-dompelpompen zijn ontworpen voor een groot aantal toepassingen binnen de watervoorziening en vloeistoftransport, zoals de toevoer van zoet water naar woonhuizen of waterleidingbedrijven, watervoorziening in land- en tuinbouw, verlaging van het grondwaterniveau en drukverhoging, en diverse industriële toepassingen. De pomp is geschikt voor het verpompen van schone, dunne, niet-explosieve vloeistoffen zonder vaste deeltjes of vezels. Ze kan water verpompen dat zand bevat (niet meer dan 50 g/m³ zand).