Water Mining project schiet uit startblokken
Water Mining project schiet uit startblokken
Het internationaal waterproject Water Mining is uit de startblokken geschoten. Er worden demonstratieprojecten van innovatieve oplossingen op het gebied van water tentoongesteld. Er worden zes grote demo-installaties geplaatst in onder meer Italië, Spanje en Nederland. Het onderzoeksproject staat onder leiding van de Technische Universiteit Delft (TU Delft) en krijgt 17 miljoen euro subsidie van de Europese commissie.
Wetenschappers bouwen allerhande faciliteiten en installaties op onder meer Cyprus, Spanje, Portugal, Italië en Nederland. De bedoeling is om afvalwaterzuiveringen als het ware om te bouwen tot geïntegreerde fabrieken die tegelijkertijd schoon water, biogas en waardevolle grondstoffen uit het afvalwater halen. Er worden innovatieve technieken met elkaar geïntegreerd en nieuwe combinaties op poten gezet voor het zuiveren van afvalwater en de terugwinning van nutriënten, mineralen, energie en water uit industrieel en stedelijk afvalwater en zeewater. In het publiek-private consortium zijn maar liefst 38 publieke en private partners uit twaalf landen betrokken. Het project moet praktische voorbeelden geven voor de implementatie van het zogeheten Water Framework Directive, een Europese richtlijn die de overgang naar een circulaire economie bevordert. Het Water Mining-project sluit daarnaast aan bij de onlangs gepresenteerde Europese Green Deal. De Europese commissie heeft een aantal eisen opgesteld die moeten worden gehaald, zoals de voordelen van ontzilting met zonne-energie en restwarmte tot een kosteneffectieve verwijdering van fosfaat uit afvalwater.
De sea-mining projecten vinden plaats in Spanje en Italië. Deze zuidelijke regio’s kampen met een toenemende droogteproblematiek en zoetwatertekorten. “De zuidelijke landen kampen met een grote toename van droogte door klimaatverandering”, zegt Patricia Osseweijer, hoogleraar en leider van de groep Biotechnologie en Samenleving bij de afdeling Biotechnologie aan de Technische Universiteit Delft. “Vandaar dat het zo belangrijk is om daar zo snel iets aan te doen. We zullen dankzij allerhande technieken het zoute zeewater op een energievriendelijke en efficiënte manier drinkbaar maken en gebruiken voor irrigatie en industrie. De installaties kunnen we testen op de eilanden, rekening houdend met de luchtvochtigheid en temperatuur. We zullen het waterverbruik verminderen en het afvalwater zo veel mogelijk hergebruiken. Daar valt veel mee te winnen. En alles wordt in real-time gemonitord.”
Bij ontzilting van het zeewater ontstaat er een zeer zoute reststroom, ook wel brijnstroom genoemd. “Het brijnwater wordt vaak terug naar zee gepompt, met hoge zoutconcentraties die het ecosysteem verstoren tot gevolg”, zegt Mark van Loosdrecht, hoogleraar milieubiotechnologie en waterzuivering aan de TU Delft. “Zo dreigen de zeegrasvelden in de Middellandse zee te verdwijnen.” De TU Delft gaat demonstratie-installaties plaatsen om te kijken of ze die reststroom als grondstof kan hergebruiken. In het Italiaanse Lampedusa wordt de brijnstroom behandeld met de restwarmte van een energieproducent voor een slimme verdampingstechniek. Een andere techniek die wordt gebruikt is vrieskristallisatie. “In plaats van het zeewater op te warmen, gaan we het koelen tot het bevriest”, zegt Mark van Loosdrecht. “Als het water bevriest, concentreer je het resterende water totdat de zouten neerslaan. Het gevormde ijs geeft dan gewoon weer drinkwater. Het zout zelf kan voor andere doeleinden worden gebruikt, bijvoorbeeld als bouwmateriaal. Je kan er blokken mee maken waarmee je bijvoorbeeld een binnenmuur kan bouwen. En uit het zeewater kan je nog wel meer nuttige grondstoffen halen, zoals mineralen. Je kan die mineralen afzonderlijk terugwinnen en kalium van natrium scheiden. Kalium kan worden ingezet in de landbouw.” Qua energie zal er voor het project in het zuid-Spaanse Almeria geen restwarmte maar zonne-energie worden gebruikt, afkomstig van het grootste onderzoekscentrum voor zonne-energie in Europa, namelijk het Plataforma Solar de Almeria.
Afvalwater
Onderzoekers van de TU Delft gaan zich ook verdiepen in het afvalwater. Dit programma moet de landen helpen om een sterkere circulaire economie te ontwikkelen. Concreet worden steden geholpen bij het terugwinnen van dit water en bij het omzetten van afvalbestanddelen in grondstoffen. Voor de urban-mining komen er vier demo-installaties, onder meer in Utrecht, Barcelona, Faro en Cyprus. “Het wegspoelen van sanitair afval uit de stad is een van de belangrijkste functies”, zegt Mark van Loosdrecht. “Normaal wordt er met restmateriaal in afvalwater niets meer gedaan. Ze worden misschien ergens op het land gegooid. Jammer, want die verbindingen uit het afvalwater kunnen geld opleveren. Polymeren kunnen gebruikt worden voor hoogwaardige toepassingen in de landbouw. Maar het kan ook gebruikt worden in nieuwe materialen, zoals coatings, plastics en verfsoorten. Uit het afvalwater kan ook stikstof, fosfaat en cellulose worden gehaald. Dat kan tot bouwmateriaal verwerkt worden, zoals isolatie. Je kan het beter hergebruiken dan dat je weer een boom moet kappen.”
De TU Delft gaat met Wetsus verder innovatieve technieken inzetten om bijvoorbeeld fosfaat sneller terug te winnen in de vorm van vivianiet. “Omdat vivianiet paramagnetisch is, kunnen we vier keer meer fosfaat uit het water terugwinnen”, zegt Mark van Loosdrecht. “We gebruiken daarvoor magneten. Het werkt veel efficiënter dan struviet. We willen geïntegreerd naar het systeem kijken en er alles uithalen. Als de technologie werkt, dan kan ook Aquafin ermee aan de slag.” Ook wordt er meer onderzoek gedaan naar Kaumera Nereda® Gum, een nieuwe grondstof gewonnen uit afvalslib. Deze grondstof is een duurzaam alternatief voor chemische grondstoffen en kan gebruikt worden als slimme coating voor zaden en mestkorrels, als lijm- en bindmiddel en op vele andere manieren. In Nederland werden twee installaties gebouwd die als eerste ter wereld Kaumera produceren. Deze innovatie zorgt voor 20 tot 35 procent minder slibafval, minder CO2-uitstoot en een energiebesparing van 30 tot 80 procent. “In het project willen we niet alleen kaumera maar ook fosfaat in een geïntegreerde grondstoffenfabriek terugwinnen”, zegt van Loosdrecht. Naar verwachting zullen de eindproducten met toegevoegde waarde (water, platformchemicaliën, energie, nutriënten en mineralen) regionale economische ontwikkeling stimuleren.
De onderzoekers zullen ook nagaan wat het effect van de temperatuurverschillen op het zuiveringsproces is, en in het bijzonder op het zuiveringsslib, de bacteriesamenstelling en polymeren. Er zal een mobiele pilotinstallatie worden gebouwd – een soort container met verschillende technologieën aan boord – om eventuele kwaliteitsverschillen op verschillende Europese zuiveringsinstallaties te testen. “We willen weten of temperatuur invloed heeft op het type organisme dat je krijgt”, zegt van Loosdrecht. “In de Algarve en Portugal draaien de installaties met een gemiddelde temperatuur van boven de 20 graden. Het is er gemiddeld 10 graden warmer dan in het noorden, een groot verschil voor bacteriën.” Ondertussen heeft het project ook al de aandacht van buiten de Europese grenzen gewekt, meer bepaald uit India. “De suikerindustrie zal onderzoeken hoe ze onze technologie kunnen gebruiken om hun afvalwater te zuiveren”, zegt Patricia Osseweijer.
Nieuwe technologie voor de behandeling en ontzilting van afval- en zeewater vereist nieuwe regels en voorschriften, evenals nieuwe businessmodellen. Samen met de industrie, stadsbesturen en regionale waterorganisaties zullen dit soort beleids- en verdienmodellen worden ontwikkeld. Om de gewonnen grondstoffen ook daadwerkelijk te kunnen vermarkten, moeten ook wat obstakels worden overwonnen. Het is immers een vrij ingewikkelde juridische puzzel om grondstoffen uit zuiveringsslib op de markt te brengen. Het project wil alvast oplossingen zoeken voor de belemmerde, tegenstrijdige wet- en regelgeving. Er wordt dus gewerkt aan een nieuwe afvalstoffenregelgeving die moet aansluiten bij de beoogde circulaire economie van de Europese commissie.
Samenwerking zal essentieel zijn om de kosten te verlagen en de efficiëntie en maatschappelijke opbrengsten te verhogen. “Water-Mining is geen concept dat van de ene op de andere dag is ontwikkeld”, zegt Dimitris Xevgenos van de TU Delft, die eveneens deel uitmaakt van het coördinerende team. “Het was een proces van bijna tien jaar, dat is uitgevoerd met onderzoeksgroepen die verschillende expertises meebrengen. Deze groepen zijn nu lid van het projectconsortium en staan te springen om bij te dragen aan de systematische innovatie die nodig is om de overgang naar een circulaire economie daadwerkelijk te laten plaatsvinden. Ik ben ze dankbaar, en ik ben ook de Europese Commissie dankbaar voor de steun die ze ons sinds 2010 via Horizon 2020 en de LIFE-programma’s heeft geboden.”
Via wetenschapsmusea zoals NEMO in Nederland en Living Labs in heel Europa zal het project ook het publiek uitnodigen om mee te denken over de maatschappelijke impact en mogelijke aandachtspunten. Met behulp van augmented reality zal het project de wetenschap achter de technologie, de gemeten ecologische voetafdruk en de eventuele maatschappelijke impact presenteren. Water Mining wil een voorbeeld zijn voor de maatschappelijke inbedding van technologische innovaties. “We zijn van plan om meer dan 24 workshops te organiseren met deskundigen, beleidsmakers, de industrie, civiele gemeenschappen en het publiek om de innovaties te laten zien en de implicaties ervan te bespreken, zoals de ecologische voetafdruk, lokale veranderingen en gevolgen,” zegt Patricia Osseweijer, hoogleraar Biotechnology and Society aan de TU Delft en coördinator van het project. Hun input gebruiken we om de innovaties en de implementatie ervan in de samenleving te verbeteren. Ik kijk echt uit naar dit proces.”
“We zullen dankzij allerhande technieken het zoute zeewater op een energievriendelijke en efficiënte manier drinkbaar maken en gebruiken voor irrigatie en industrie.”
“Water-Mining is geen concept dat van de ene op de andere dag is ontwikkeld”
“Het brijnwater wordt vaak terug naar zee gepompt, met hoge zoutconcentraties die het ecosysteem verstoren tot gevolg”






