Zeolieten op komst?
Zeolieten op komst?
Steeds meer mensen zijn bezorgd over antibiotica, bestrijdingsmiddelen, bijproducten van desinfectiemiddelen en tal van andere stoffen die men in het water aantreft. Het verlangen groeit dan ook om ze uit water te halen zodat ze geen schade kunnen berokkenen aan mens of milieu. In Nederland zien enkele wetenschappers daarom een groot potentieel in zeolieten.
De aandacht voor een aantal verontreinigingen in water neemt toe. Denk bijvoorbeeld aan geneesmiddelen, pesticides, microplastics, industriële stoffen (perfluorwaterstoffen, vlamvertragers,...),... Vroeger waren ze slechts in onbelangrijke hoeveelheden aanwezig in water. Of ze waren wel van belang maar is hun aanwezigheid onlangs pas opgemerkt. Het zijn zogenaamde ‘opkomende stoffen’. Er is veel onderzoek bezig om na te gaan hoe ze het best uit water verwijderd worden.
Aluminosilicaten
Wetenschappers in Nederland zijn begonnen met project ‘AdOx – een adsorptie-oxidatieproces van de volgende generatie voor de verwijdering van opkomende zorgwekkende stoffen uit huishoudelijk afvalwater’. Ze werken daarvoor samen met drie waterschappen (bestuursniveaus die de waterhuishouding controleren en regelen) en drie bedrijven. Het begon op 1 maart 2018 en eindigt op 31 december 2022. Projectleider is prof. dr. ir. Luuk Rietveld van TUDelft (Technische Universiteit Delft).
De wetenschappers in het AdOx-project werken aan een innovatief proces met zeolieten. Dat zijn mineralen, meer bepaald aluminosilicaten, die poriën hebben met diameters van minder dan twee nanometer. Ze komen voor in de natuur, maar er zijn er ook veel die de mens heeft gemaakt, de zogenaamde synthetische zeolieten.
“Actieve kool heeft last van andere stoffen”, meldt prof. Rietveld. “Bijvoorbeeld adsorberen op actieve kool doen niet alleen opkomende stoffen, maar ook humuszuren. Bij zeolieten zou dat minder zijn waardoor meer ruimte overblijft voor adsorptie van opkomende stoffen. En actieve kool wordt nu geregenereerd door het te transporteren naar een reactor waar het wordt verhit, wat veel energie vergt. Wij denken dat we die zeolieten ter plaatse kunnen regenereren met een vloeistof, bijvoorbeeld met een oxidant zoals ozon.”
De techniek met zeolieten zou een ruimer aantal opkomende stoffen uit water kunnen verwijderen dan de huidige technieken. Bovendien zou het regeneratieproces kostenefficiënter en duurzamer zijn.
Synthetische zeolieten
De onderzoekers zullen vooral met synthetische zeolieten experimenteren, die een hoog siliciumoxidegehalte hebben: “We vermoeden dat die alleen opkomende stoffen uit het afvalwater adsorberen. De ongevaarlijke, organische stoffen met hoge concentratie zullen allicht in het afvalwater aanwezig blijven. In het project willen we nagaan welke zeolieten welke stoffen kunnen verwijderen. Misschien moeten we wel mengsels van zeolieten gebruiken om alle stoffen, of een groot deel ervan, te kunnen verwijderen. We willen ook nagaan hoe we daarvan op de beste manier korrels maken voor in een grootschalige installatie, zoals een reactor. Tenslotte zoeken we uit hoe precies we ze het best geregenereerd krijgen.”
Uiteindelijk vermoeden de projectpartners dat de techniek met zeolieten een ruimer aantal opkomende stoffen uit water zal kunnen verwijderen dan de huidige technieken. Bovendien zou het regeneratieproces kostenefficiënter en duurzamer zijn.
In een eerste fase zullen onderzoekers testen uitvoeren op laboschaal. Binnen een jaar hopen ze bij een van de waterschappen een pilootinstallatie te bouwen.
Door Koen Vandepopuliere


