18/12/2018

Zunurec, redding voor tuinders

Ook tuinders moeten aan steeds strengere regelgeving voldoen wat hun water betreft. En dat terwijl de marges in de sector al niet groot zijn. In project Zunurec zoeken drie organisaties naar een oplossing. Die moet binnen twee jaar leiden tot een mobiele installatie die bij tuinders langsgaat, hun water zuivert en er de nutriënten uithaalt, zodat beide opnieuw kunnen worden ingezet bij de teelt.

BPK (Belgische Plantenkwekerij) is een bedrijf dat is gespecialiseerd in de opkweek van jonge groenteplanten voor de professionele tuinbouw. BPK beschikt daarvoor over meer dan 200.000 m² volledig geautomatiseerde, verwarmde en belichte serres. Maar de firma heeft een probleem. Die plantjes hebben natuurlijk water en voedingsstoffen nodig om te groeien. Zo ontstaan op BPK’s site verschillende restwaterstromen. Volgens Els Berckmoes, onderzoekster bij het Proefstation voor de Groenteteelt in Sint-Katelijne-Waver, gaat het vooral over spoelwater van zandfilters, kuiswater van de eb- en vloedsystemen en overtollig drainwater. Samen vormen ze een spuiwater. Petra Geldof, projectingenieur bij consortiumleider Verhoeve Milieu & Water Antwerpen: “In het spuiwater van BPK bevinden zich resten van nutriënten – stikstof in de vorm van nitraat en fosfor in de vorm van fosfaat -, plantpathogenen, gewasbeschermingsmiddelen en incidenteel ook wat zink en schoonmaakmiddel. Momenteel buffert BPK het, ze voert het af en laat het verwerken.”

Algemeen probleem

De situatie van BPK komt ook voor bij andere tuinbouwbedrijven, weet Berckmoes: “Gietwater wordt binnen de tuinbouwsector over het algemeen hergebruikt. Maar in bepaalde gevallen voldoet de kwaliteit van het gietwater na verloop van tijd niet meer aan de normen, bijvoorbeeld door pathogenen, nutriënten of om andere redenen. Dus spuien tuinders het. Globaal gaat het over ongeveer 0 tot 10 procent van het gietwater. Er zijn de voorbije jaren al veel verbeteringen geweest: het volume water dat niet gebruikt wordt en de hoeveelheid nutriënten die niet gebruikt worden, zijn serieus teruggedrongen. Toch is er meestal nog een fractie boven 50 mg/l nitraat in het spuiwater, zodat het niet in het oppervlaktewater of in de riolering mag worden geloosd. Dan resten nog twee mogelijkheden: dat spuiwater op grasland afzetten of het zuiveren. Meer en meer kijken we naar zuivering, zeker voor tuinders zoals BPK die voor hun irrigatie met eb- en vloedsystemen werken. Ze hebben enorm veel hectares met dat systeem en ze hebben dus heel veel water. In theorie zouden ze het op gras kunnen afzetten, maar dan zouden ze heel veel grond nodig hebben om daar de hoeveelheden te verspreiden die ze volgens de wet per hectare mogen verspreiden. Ofwel voeren ze het water naar een erkende verwerker, wat ze tot vandaag doen. Maar dat kost veel geld. Zodoende zoeken ze een oplossing in een innovatieve zuiveringsinstallatie.”

“Noch België, noch Nederland voldoen aan de waterkwaliteitsnormen gesteld in de Europese ‘water framework directive’. Ze kijken dan ook met veel interesse naar dit project.”

Els Berckmoes, onderzoekster Proefstation voor de Groenteteelt

Oplossing: Zunurec

Drie organisaties sloegen de handen in mekaar. Ze vatten een project aan dat begon in juli 2018 en eindigt in de zomer van 2020. Geldof: “Het project heet Zunurec: Zuivering en Nutriënten Recuperatie. Het gaat over zuivering met nutriëntenrecuperatie en ontvangt financiering vanuit Vlaanderen Circulair. Er zijn drie partners: BPK, de probleembezitter, dan wij van Verhoeve, die de waterzuiveringsinstallatie ontwerpen en bouwen en het Proefstation voor de Groenteteelt, die de link vormt naar de bredere tuinbouwsector.”

In België en Nederland wordt met veel interesse naar het Zunurecproject gekeken, stelt Berckmoes vast: “Reden is dat geen van beide landen voldoet aan de waterkwaliteitsnormen gesteld in de Europese ‘water framework directive’. België focust voor zijn waterkwaliteit vooral sterk op stikstof en fosfor in oppervlakte- en grondwater. Voor Nederland valt dan weer de strikte regeling op die sinds 2018 geldt voor de aanwezigheid van gewasbeschermingsmiddelen in spuistromen. Ook moeten daar tegen 2027 alle nutriënten uit het spuiwater verdwijnen.” Zunurec combineert al die zaken ineen.

In de serre

De projectpartners willen het spuiwater van BPK zuiveren en hergebruiken en er voedingsstoffen uit afzonderen. De teruggewonnen voedingsstoffen en het gezuiverde water willen ze hergebruiken bij de teelt. Bedoeling is dat nog slechts een kleine fractie spuiwater overblijft, dat bovendien voldoende zuiver is om het zelfs te mogen lozen in oppervlaktewater.

We wandelen mee naar een opstelling in een van serres van het proefcentrum. “Bij deze testopstelling gaan we kijken in hoeverre we tomaten, paprika en komkommer kunnen opkweken met hergebruikte nutriënten”, legt Berckmoes uit. “We hebben per teelt een set van vier kweektafels: één met de standaard voedingsoplossing, als referentie en de andere tafels waar de gerecupereerde voedingsstoffen aan worden toegevoegd.”

De proefinstallatie

BPK voert zijn spuiwater naar de proefopstelling in Sint-Katelijne-Waver. Die staat buiten, enkele meters van de kweektafels, en zuivert het zodat een stroom water en een stroom geregenereerde meststoffen ontstaan. Geldof legt uit dat de behandelingstrein in essentie bestaat uit een combinatie van twee technieken. De eerste is geavanceerde oxidatie met ozon, waterstofperoxide en/of ultraviolet, om resten van gewasbeschermingsmiddelen te verwijderen en water te desinfecteren. De tweede is ionenwisseling, met harsen, om nutriënten op te concentreren: “Dus dat zijn de technieken die we momenteel gebruiken in het project om het water geschikt te maken voor hergebruik of om het op z’n minst te kunnen lozen en om nutriënten te kunnen hergebruiken. De technieken op zich zijn niet innovatief, de combinatie ervan wel.”

Even later wandelen we naar de installatie buiten, op enkele meters afstand van de serre met proefopstelling. Berckmoes: “Het groot zwart vat daar, daar komt het spuiwater aan. Het gaat eerst door een zandfilter om het zwevend materiaal eruit te halen en dan door een actief koolfilter. In de groene container vindt de geavanceerde oxidatie plaats. Daar gebeurt dus de behandeling met UV, peroxide en ozon. Onder het zwarte zeil staat de nutriëntenrecuperatie-unit: de NRU. Het gezuiverde water komt dan in een opslagtank terecht.”

Mobiele installatie

Het water dat door de installatie gaat, is proper. Dat is nu al bereikt, verzekert Berckmoes: “De kwaliteit van de meststoffen die we eruit halen hoog genoeg krijgen, door een geschikte afstelling van de installatie, zal allicht iets meer tijd vragen. We verwachten dat de installatie op punt staat tegen het eind van het project.

Meer bepaald zou het project leiden tot een mobiele installatie die tuinders kunnen laten komen om spuiwater uit hun opslagbuffers te behandelen. Berckmoes: “Telers in België en Nederland zijn bereid te investeren in zuiveringstechnologie om aan de wetgeving te voldoen. Maar ze willen geen geld geven aan techniek die binnen twee jaar is voorbijgestreefd. Ze verkiezen daarom te betalen voor de zuivering en nutriëntenrecuperatie als dienst, via een mobiele installatie, in plaats van zo’n installatie te kopen als product.”

Geldof wijst er nog op dat de technologie mogelijk niet alleen mooie diensten zal kunnen bewijzen voor de glastuinbouwsector, maar ook voor bijvoorbeeld de groente-of sierteeltsector, zowel in open lucht als onder glas. Dan zou ze allicht velen gelukkig maken.

Door Koen Vandepopuliere

http://vlaanderen-circulair.be/nl/doeners-in-vlaanderen/detail/zunurec

Zunurec, redding voor tuinders

Ook tuinders moeten aan steeds strengere regelgeving voldoen wat hun water betreft. En dat terwijl de marges in de sector al niet groot zijn. In project Zunurec zoeken drie organisaties naar een oplossing. Die moet binnen twee jaar leiden tot een mobiele installatie die bij tuinders langsgaat, hun water zuivert en er de nutriënten uithaalt, zodat beide opnieuw kunnen worden ingezet bij de teelt.

BPK (Belgische Plantenkwekerij) is een bedrijf dat is gespecialiseerd in de opkweek van jonge groenteplanten voor de professionele tuinbouw. BPK beschikt daarvoor over meer dan 200.000 m² volledig geautomatiseerde, verwarmde en belichte serres. Maar de firma heeft een probleem. Die plantjes hebben natuurlijk water en voedingsstoffen nodig om te groeien. Zo ontstaan op BPK’s site verschillende restwaterstromen. Volgens Els Berckmoes, onderzoekster bij het Proefstation voor de Groenteteelt in Sint-Katelijne-Waver, gaat het vooral over spoelwater van zandfilters, kuiswater van de eb- en vloedsystemen en overtollig drainwater. Samen vormen ze een spuiwater. Petra Geldof, projectingenieur bij consortiumleider Verhoeve Milieu & Water Antwerpen: “In het spuiwater van BPK bevinden zich resten van nutriënten – stikstof in de vorm van nitraat en fosfor in de vorm van fosfaat -, plantpathogenen, gewasbeschermingsmiddelen en incidenteel ook wat zink en schoonmaakmiddel. Momenteel buffert BPK het, ze voert het af en laat het verwerken.”

Algemeen probleem

De situatie van BPK komt ook voor bij andere tuinbouwbedrijven, weet Berckmoes: “Gietwater wordt binnen de tuinbouwsector over het algemeen hergebruikt. Maar in bepaalde gevallen voldoet de kwaliteit van het gietwater na verloop van tijd niet meer aan de normen, bijvoorbeeld door pathogenen, nutriënten of om andere redenen. Dus spuien tuinders het. Globaal gaat het over ongeveer 0 tot 10 procent van het gietwater. Er zijn de voorbije jaren al veel verbeteringen geweest: het volume water dat niet gebruikt wordt en de hoeveelheid nutriënten die niet gebruikt worden, zijn serieus teruggedrongen. Toch is er meestal nog een fractie boven 50 mg/l nitraat in het spuiwater, zodat het niet in het oppervlaktewater of in de riolering mag worden geloosd. Dan resten nog twee mogelijkheden: dat spuiwater op grasland afzetten of het zuiveren. Meer en meer kijken we naar zuivering, zeker voor tuinders zoals BPK die voor hun irrigatie met eb- en vloedsystemen werken. Ze hebben enorm veel hectares met dat systeem en ze hebben dus heel veel water. In theorie zouden ze het op gras kunnen afzetten, maar dan zouden ze heel veel grond nodig hebben om daar de hoeveelheden te verspreiden die ze volgens de wet per hectare mogen verspreiden. Ofwel voeren ze het water naar een erkende verwerker, wat ze tot vandaag doen. Maar dat kost veel geld. Zodoende zoeken ze een oplossing in een innovatieve zuiveringsinstallatie.”

“Noch België, noch Nederland voldoen aan de waterkwaliteitsnormen gesteld in de Europese ‘water framework directive’. Ze kijken dan ook met veel interesse naar dit project.”

Els Berckmoes, onderzoekster Proefstation voor de Groenteteelt

Oplossing: Zunurec

Drie organisaties sloegen de handen in mekaar. Ze vatten een project aan dat begon in juli 2018 en eindigt in de zomer van 2020. Geldof: “Het project heet Zunurec: Zuivering en Nutriënten Recuperatie. Het gaat over zuivering met nutriëntenrecuperatie en ontvangt financiering vanuit Vlaanderen Circulair. Er zijn drie partners: BPK, de probleembezitter, dan wij van Verhoeve, die de waterzuiveringsinstallatie ontwerpen en bouwen en het Proefstation voor de Groenteteelt, die de link vormt naar de bredere tuinbouwsector.”

In België en Nederland wordt met veel interesse naar het Zunurecproject gekeken, stelt Berckmoes vast: “Reden is dat geen van beide landen voldoet aan de waterkwaliteitsnormen gesteld in de Europese ‘water framework directive’. België focust voor zijn waterkwaliteit vooral sterk op stikstof en fosfor in oppervlakte- en grondwater. Voor Nederland valt dan weer de strikte regeling op die sinds 2018 geldt voor de aanwezigheid van gewasbeschermingsmiddelen in spuistromen. Ook moeten daar tegen 2027 alle nutriënten uit het spuiwater verdwijnen.” Zunurec combineert al die zaken ineen.

In de serre

De projectpartners willen het spuiwater van BPK zuiveren en hergebruiken en er voedingsstoffen uit afzonderen. De teruggewonnen voedingsstoffen en het gezuiverde water willen ze hergebruiken bij de teelt. Bedoeling is dat nog slechts een kleine fractie spuiwater overblijft, dat bovendien voldoende zuiver is om het zelfs te mogen lozen in oppervlaktewater.

We wandelen mee naar een opstelling in een van serres van het proefcentrum. “Bij deze testopstelling gaan we kijken in hoeverre we tomaten, paprika en komkommer kunnen opkweken met hergebruikte nutriënten”, legt Berckmoes uit. “We hebben per teelt een set van vier kweektafels: één met de standaard voedingsoplossing, als referentie en de andere tafels waar de gerecupereerde voedingsstoffen aan worden toegevoegd.”

De proefinstallatie

BPK voert zijn spuiwater naar de proefopstelling in Sint-Katelijne-Waver. Die staat buiten, enkele meters van de kweektafels, en zuivert het zodat een stroom water en een stroom geregenereerde meststoffen ontstaan. Geldof legt uit dat de behandelingstrein in essentie bestaat uit een combinatie van twee technieken. De eerste is geavanceerde oxidatie met ozon, waterstofperoxide en/of ultraviolet, om resten van gewasbeschermingsmiddelen te verwijderen en water te desinfecteren. De tweede is ionenwisseling, met harsen, om nutriënten op te concentreren: “Dus dat zijn de technieken die we momenteel gebruiken in het project om het water geschikt te maken voor hergebruik of om het op z’n minst te kunnen lozen en om nutriënten te kunnen hergebruiken. De technieken op zich zijn niet innovatief, de combinatie ervan wel.”

Even later wandelen we naar de installatie buiten, op enkele meters afstand van de serre met proefopstelling. Berckmoes: “Het groot zwart vat daar, daar komt het spuiwater aan. Het gaat eerst door een zandfilter om het zwevend materiaal eruit te halen en dan door een actief koolfilter. In de groene container vindt de geavanceerde oxidatie plaats. Daar gebeurt dus de behandeling met UV, peroxide en ozon. Onder het zwarte zeil staat de nutriëntenrecuperatie-unit: de NRU. Het gezuiverde water komt dan in een opslagtank terecht.”

Mobiele installatie

Het water dat door de installatie gaat, is proper. Dat is nu al bereikt, verzekert Berckmoes: “De kwaliteit van de meststoffen die we eruit halen hoog genoeg krijgen, door een geschikte afstelling van de installatie, zal allicht iets meer tijd vragen. We verwachten dat de installatie op punt staat tegen het eind van het project.

Meer bepaald zou het project leiden tot een mobiele installatie die tuinders kunnen laten komen om spuiwater uit hun opslagbuffers te behandelen. Berckmoes: “Telers in België en Nederland zijn bereid te investeren in zuiveringstechnologie om aan de wetgeving te voldoen. Maar ze willen geen geld geven aan techniek die binnen twee jaar is voorbijgestreefd. Ze verkiezen daarom te betalen voor de zuivering en nutriëntenrecuperatie als dienst, via een mobiele installatie, in plaats van zo’n installatie te kopen als product.”

Geldof wijst er nog op dat de technologie mogelijk niet alleen mooie diensten zal kunnen bewijzen voor de glastuinbouwsector, maar ook voor bijvoorbeeld de groente-of sierteeltsector, zowel in open lucht als onder glas. Dan zou ze allicht velen gelukkig maken.

Door Koen Vandepopuliere

http://vlaanderen-circulair.be/nl/doeners-in-vlaanderen/detail/zunurec