Gasdetectie essentieel voor veiligheid bij waterzuiveringen
Gasdetectie essentieel voor veiligheid bij waterzuiveringen
Water zuiveren is één ding, het op een veilige manier doen is minstens even belangrijk. Zo kan de aanwezigheid van bepaalde gassen de gezondheid van medewerkers ernstig in gevaar brengen. Blootstelling aan toxische en/of ontvlambare gassen monitoren en zo veel mogelijk voorkomen, verdient dus alle aandacht. In dat opzicht is gasdetectie van kapitaal belang. Euro-Index levert de toestellen om dit mogelijk te maken. Account- en productmanager Joren Kooreman maakt ons wegwijs in de wereld van gevaarlijke gassen.
Welke risico’s inzake gassen kunnen zich voordoen in een waterzuiveringsinstallatie?
Joren Kooreman: “In een WZI gebeurt de reiniging van het vervuilde water in diverse fases. Zo gebeurt de verwijdering van het zware afval bijvoorbeeld door een filtratie- of een bezinkingsproces. Olie en benzine, stoffen die lichter zijn dan water, laten zich daarbij eenvoudig van het afvalwater scheiden. Ze komen automatisch bovendrijven bij stilstaand water. Bij dit proces bestaat de kans dat explosiegevaarlijke mengsels, zoals methaan, vrijkomen.”
Hoe gaat dit verder in een volgende fase?
“Bacteriën zijn daarbij cruciaal: samen met micro-organismen gaan ze in een tank 85 tot 90 procent van de overblijvende vervuilende stoffen verwijderen. De toevoeging van lucht zorgt ervoor dat het aantal organismen toeneemt. Op die manier gebeurt het verwerkingsproces sneller. In deze fase bestaat de kans dat het zuurstof- en kooldioxidegehalte in de omgevingslucht wijzigt. Vervolgens is er nog een anaerobe zuivering, waarbij het bezinksel dat op de bodem van de tank belandt, nog eens met bacteriën wordt nabehandeld. De kans is reëel dat hierbij schadelijke stoffen, zoals methaan en zwavelwaterstof, vrijkomen. Ook het gebruik van desinfectiemiddelen kan ervoor zorgen dat bepaalde toxische stoffen, zoals ozon en chloor, vrijkomen. Andere gasgevaren zijn de aanwezigheid van zwaveldioxide, kooldioxide, ammoniak, stikstofdioxide, brandbare gassen en een tekort aan zuurstof.”
Een ander risico dat om de hoek loert, is de aanwezigheid van H2S. Tot welke gevolgen kan dit leiden?
“Het synoniem voor H2S (waterstofsulfide) is niet voor niets: ‘de sluipmoordenaar’. Dit gas ontstaat bij de ontbinding van sommige organische stoffen in een zuurstofarme omgeving. H2S kan zich vormen in een moeras, een vieze sloot, tijdens natuurlijke processen in de grond, maar eveneens in rioleringen of waterzuiveringsinstallaties. Het zorgt voor een heel onpasselijke geur, die wel eens aan rotte eieren doet denken.”
Zorgt die geur niet automatisch voor een afschrikeffect en een waarschuwing?
“Het probleem is dat je die geur niet altijd kan waarnemen. Bij een concentratie van ongeveer 150 mg/m³, schakelt het gas het reukorgaan uit. Het kleurloze gas is zwaarder dan lucht en zakt daardoor naar de grond. Zeker als iemand zich bukt of knielt, bestaat de kans dat hij of zij aan een erg hoge concentratie waterstofsulfide wordt blootgesteld. Al bij een erg lage concentratie (0,05 mg/m³) kan je last krijgen van duizeligheid, misselijkheid, hoofdpijn of tranen. Die klachten verdwijnen van zodra je weer in de frisse buitenlucht komt. Een concentratie van 50 mg/m³ kan leiden tot beschadiging van de huid, de ogen en bewusteloosheid. Vanaf 100 mg/m³ is er zelfs levensgevaar. Meer nog: als de concentratie zowat 1400 mg/m³ bedraagt, kan je bij één adembeweging al bewusteloos worden en stopt de ademhaling. Met andere woorden: je kan maar beter vermijden om te werken in een omgeving waarbij de kans op aanwezigheid van H2S bestaat. Soms is dat evenwel onvermijdbaar. In dergelijke gevallen is het essentieel dat de bewuste medewerkers goed beschermd zijn.”
Toxische stoffen
Wat is de belangrijkste bezorgdheid bij toxische stoffen?
“Hierbij dienen we het blootstellingseffect te kennen van stoffen die zelfs aan erg lage concentraties door mensen kunnen worden ingeademd en/of door de huid worden geabsorbeerd. Hierbij is het belangrijk niet alleen de gasconcentratie, maar ook de totale blootstellingstijd te kennen. Soms treden de nadelen op als gevolg van diverse blootstellingen op langere termijn. In bepaalde gevallen zorgt de onderlinge reactie van bepaalde stoffen nog voor zwaardere gezondheidsrisico’s dan de impact van de afzonderlijke stoffen.”
Wanneer wordt een situatie gevaarlijk?
“Dat gebeurt als de door de overheid vastgestelde ‘grenzen voor beroepsmatige blootstelling’ worden overschreden. De doelstelling is vanzelfsprekend de garantie te bieden dat die niveaus op de werkplek onder die statutaire grenzen blijven.”
Wanneer is gasdetectie essentieel?
“Je kan het bijvoorbeeld preventief toepassen in een ruimte waar mensen aan het werk moeten om bepaalde monsters te nemen. Als je in die ruimte meet of er bepaalde gassen in de lucht aanwezig zijn die het onwenselijk maken dat mensen er aanwezig zijn, kan je mensen verbieden de ruimte te betreden of hen vragen ze onmiddellijk te verlaten.”
Op welke manier pak je dat best aan?
“Het is belangrijk dat hiervoor de juiste meetsystemen worden gebruikt. Hiermee kan je de blootstelling zowel op korte als op lange termijn bewaken en is het mogelijk meteen te reageren op alarmniveaus. Het komt er dus op aan de graad van toxiciteit van het aanwezige gas in acht te nemen. Dat doe je niet met instrumenten die alleen gemiddelde waarden meten of met toestellen die een staal nemen dat vervolgens in een laboratorium wordt geanalyseerd. Niet alles is evenwel alarmerend: het is mogelijk dat het gemiddelde blootstellingsniveau op lange termijn (LTEL) in sommige zones van een gebouw gedurende een korte periode wordt overschreden.”
Welke toestellen zijn hiervoor beschikbaar?
“Een eerste optie is stationaire gasdetectie: hierbij wordt de ruimte voortdurend gecontroleerd. Er bestaan ook draagbare gasmeettoestellen, gedragen door de medewerker in kwestie. De monstername gebeurt dan zo dicht mogelijk bij de ademhalingszone, zodat de gemeten besmettingsgraad overeenstemt met het niveau dat de arbeider heeft ingeademd.”
“Van zodra het toestel (stationair of op het lichaam) een gasalarm uitzendt, is dat voor het personeelslid het signaal om de ruimte meteen te verlaten. We hebben hiervoor een breed assortiment van oplossingen: van de meest eenvoudige tot eerder complexe.”
Door Bart Vancauwenberghe
Aanbod
Euro-Index biedt meet- en regelapparaten die belangrijk zijn voor de veiligheid en het onderhoud van technische installaties. Het bedrijf beschikt over vestigingen in Zaventem en Capelle aan de IJssel (Nederland). Sinds dit jaar is de vestiging in Zaventem uitgerust met een modern laboratorium voor gas, temperatuur en druk. Onder meer rookgasanalyzers en gasmonitoren worden er in ideale omstandigheden onderhouden, gerepareerd en gekalibreerd. Euro-Index is exclusief importeur, verdeler en Geautoriseerd Service Centrum van onder meer Sewerin en Scott Safety.
“Het is belangrijk dat de juiste meetsystemen worden gebruikt bij gasdetectie.”



